Net als knoflook, bieslook en prei, behoort de ui tot de Allium-familie. Deze plantenfamilie staat bekend om hun hoge gehalte aan organosulfurverbindingen, die zorgen voor de sterke smaak en geur, en die bijdragen aan de gezondheidsvoordelen van Allium-groenten. Uien zijn zelfs op vele manieren gezonder dan knoflook, dat bekendstaat om zijn medicinale eigenschappen.

De gezondste delen van de ui zijn de buitenste lagen. Het is dus aan te raden om, voor het maximaliseren van de gezondheidsvoordelen, enkel de buitenste, papierachtige lagen te verwijderen.

De buitenste lagen van de rode ui bevatten vooral veel quercetine, een stof die ook als voedingssupplement wordt verkocht vanwege zijn ontstekingsremmende eigenschappen. De synthetische variant van quercetine in deze supplementen biedt niet dezelfde bescherming tegen kanker als de natuurlijke vorm en kan volgens sommige studies zelfs kanker veroorzaken. Dit benadrukt dat de beste producten direct uit de natuur komen, en niet uit een fabriek.

Om optimaal te profiteren van de voordelen van uien, is het het beste om ze rauw te eten. Als uien gebruikt worden in de keuken, is het aan te raden om de uien of andere Allium-groenten te hakken en tien minuten te laten rusten voordat ze gekookt worden. Bij het hakken of pletten van uien of knoflook worden de celwanden afgebroken, waardoor een enzym vrijkomt genaamd alliinase, dat alliine omzet in allicine, de verbinding die gezondheidsvoordelen biedt. Deze reactie duurt ongeveer tien minuten, en aangezien het enzym door hitte wordt gedeactiveerd, is het beter om tien minuten te wachten met koken om de reactie te laten voltrekken.

Er zijn verschillende soorten uien naast de rode ui. Zo zijn er bijvoorbeeld sjalotten, die een mildere en zoetere smaak hebben en vaak gebruikt worden in de Franse en Zuidoost-Aziatische keuken.

Lente-uien worden geoogst voordat ze volledig rijp zijn, zijn vochtig en moeten in de koelkast bewaard worden. Een gele ui, een type lente-ui, wordt geteeld in laagzwavelige grond, waardoor deze minder zwavelverbindingen bevat, milder smaakt en minder gezondheidsvoordelen heeft.

Gewone zomeruien worden geoogst in de herfst wanneer ze volgroeid zijn en zijn minder vochtig dan lente-uien, waardoor ze maandenlang in een koele omgeving bewaard kunnen worden.

De gezondheidsvoordelen van uien zijn onder andere:

• Vermindering van het totale vetgehalte in het bloed bij regelmatig gebruik.
• Verlaging van de bloeddruk bij regelmatige consumptie.
• Ontstekingsremmende eigenschappen.
• Bescherming van tanden en tandvlees, goed voor de mondhygiëne.
• Aanzienlijke vermindering van het risico op kanker bij regelmatig gebruik.
• Remming van de groei van tumoren.
• Vermindering van diabetescomplicaties bij regelmatig gebruik.
• Ondersteuning van het cardiovasculaire systeem, preventie van arteriosclerose en hypertensie.
• Hulp bij maagzweren.
• Stressvermindering door het verlagen van cortisolniveaus.
• Natuurlijke antihistaminische werking, remming van allergische reacties.
• Versterking van de werking van vitamine C.
• Verlichting van spierfibromyalgie bij regelmatig gebruik.
• Goede bron van vitamine C, B1, B6, biotine (B8), mangaan, koper en kalium.
• Antivirale, antibacteriële en schimmelwerende eigenschappen.
• Uitstekende bron van prebiotische vezels die de groei van bifidobacteriën bevorderen.